Gergin Omurilik Sendromu Tedavisi Ankara
Gergin omurilik sendromu, omuriliğin omurga kanalı içinde serbest hareket edememesi ve aşağı doğru gerilmesiyle ortaya çıkan nörolojik bir durumdur. Çocuklarda bel bölgesinde gamze, kıllanma, cilt lekesi, ayak şekil bozukluğu, yürüme güçlüğü, bacak ağrısı veya idrar-dışkı kontrol sorunları ile fark edilebilir.
Prof. Dr. Alp Özgün Börcek
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Pediatrik Beyin Cerrahisi
Ankara Güven Hastanesi
Çocuğunuzda bel gamzesi,sırtında aşağıdaki resimde gösterildiği gibi lekeler, yürüme değişikliği, ayak deformitesi veya idrar sorunları varsa gergin omurilik açısından değerlendirme gerekebilir.
WhatsApp ile Randevu Al Muayene Bilgisi Al
Prof. Dr. Alp Özgün Börcek
Beyin ve Sinir Cerrahisi
Pediatrik beyin cerrahisi
Ankara Güven Hastanesi
Gergin omurilik sendromu, spinal disrafizm, kalın filum terminale ve pediatrik omurga-omurilik hastalıkları değerlendirmesi.
Bu içerik bilgilendirme amacı taşır; tanı ve tedavi için muayene gerekir.
Daha detaylı bilgi için bilgi kitapçığımıza (PDF) da bakabilirsiniz.
Gergin Omurilik Sendromu Nedir?
Gergin omurilik sendromu, İngilizce adıyla tethered cord syndrome , omuriliğin omurga kanalı içinde serbest hareket edememesi durumudur. Tethered cord, yağlı filium kelimeleri de genellikle aynı sorunu anlatmak için kullanılır.
Bunu en basit şekilde şöyle düşünebiliriz: Omurilik, beynimizden çıkan ve vücudumuza mesaj taşıyan büyük bir sinir kablosu gibidir. Normalde omurilik, omurga kanalı içindeki sıvı ortamda serbestçe hareket edebilir. Biz hareket ettikçe veya çocuklarda boy uzadıkça omurilik de bu değişime uyum sağlar.
Gergin omurilik durumunda ise omuriliğin alt ucu bir dokuya takılı kalır. Bu doku bazen kalınlaşmış bir bağ, bazen yağ dokusu, bazen doğumsal bir omurilik anomalisi, bazen de geçirilmiş ameliyata bağlı yara dokusu olabilir.
Omurilik takılı kaldığında, çocuk büyüdükçe veya kişi hareket ettikçe omurilikte gerilme oluşabilir. Bu gerilme zamanla sinirlerin kanlanmasını ve çalışmasını etkileyebilir. Bunun sonucunda bacaklarda güçsüzlük, ayak deformitesi, yürüme bozukluğu, ağrı veya mesane-bağırsak sorunları gelişebilir.
Her görüntüleme bulgusu mutlaka ameliyat anlamına gelmez. Tedavi kararı çocuğun şikayetleri, nörolojik muayenesi, MRI bulguları ve takip süreci birlikte değerlendirilerek verilir.
Daha detaylı bilgi için bilgi kitapçığımıza (PDF) da bakabilirsiniz.
Gergin Omurilik Neden Olur?
Gergin omurilik sendromu çoğunlukla anne karnındaki gelişim sırasında omurga ve omuriliğin tam olarak normal şekillenmemesiyle ilişkilidir. Daha nadiren sonradan gelişen yapışıklıklar da gerginliğe neden olabilir.
Sık nedenler şunlardır:
- Kalın filum terminale: Omuriliğin en ucundaki ince bağın normalden kalın, kısa veya yağlı olmasıdır.
- Omurilik lipomu: Omuriliğe veya omuriliğin alt ucuna yapışık yağ dokusu omuriliği aşağı doğru çekebilir.
- Spina bifida occulta ve kapalı spinal disrafizm: Cilt kapalı olmasına rağmen omurga ve omurilik gelişiminde doğumsal farklılıklar olabilir.
- Dermal sinüs traktı: Cilt yüzeyinden omurga kanalına doğru uzanan doğumsal bir kanal olabilir.
- Ayrık omurilik malformasyonu: Omuriliğin kemik veya kıkırdak benzeri bir yapı ile ikiye ayrıldığı durumlar görülebilir.
- Ameliyat sonrası yapışıklıklar: Daha önce geçirilmiş bel veya omurilik ameliyatları sonrasında oluşan yara dokusu omuriliği çevre dokulara yapıştırabilir.
Hangi Belirtilere Dikkat Etmelisiniz?
Gergin omurilik sendromu her yaşta farklı belirti verebilir. Çocuklarda özellikle büyüme ataklarının olduğu dönemlerde şikayetler daha belirgin hale gelebilir.
Ciltteki İşaretler
Yenidoğanlarda ve bebeklerde genellikle ilk fizik bulgu bu işaretlerdir (yukarıdaki resme bakınız).
Bel bölgesindeki bazı cilt bulguları, altta yatan omurilik gelişim anomalileri için uyarıcı olabilir:
- Belin alt kısmında derin gamze veya delik görünümü
- Bel bölgesinde belirgin kıllanma
- Cilt altında yumuşak yağlı kitle
- Kırmızı doğum lekesi veya renk değişikliği
- Orta hatta akıntılı küçük cilt açıklığı
- Kalça çizgisinde belirgin asimetri
Bu bulguların her biri tek başına gergin omurilik anlamına gelmez. Ancak özellikle derin, orta hatta yerleşen veya başka bulgularla birlikte olan cilt işaretleri varsa değerlendirme gerekir.
Cilt bulgularının dışında bir ayakta diğerine göre küçüklük veya yamukluk, bir bacakta kısalık da gözle görülebilen ilk bulgulardan olabilir.
Hareket ve Şekil Bozuklukları
- Yürümeye geç başlama
- Yürümede dengesizlik
- Sık düşme
- Parmak ucunda yürüme
- Ayaklarda içe dönüklük veya şekil bozukluğu
- Bacaklarda incelme veya güç kaybı
- Omurgada eğrilik, yani skolyoz
- Bel, kalça veya bacak ağrısı
Tuvalet Alışkanlıklarında Değişiklik
- Yaşı gelmesine rağmen tuvalet eğitimini başaramaması
- Tuvalet eğitimi kazanmış çocuğun tekrar altını ıslatmaya başlaması
- Sık idrara çıkma
- Ani idrar sıkışması
- Mesaneyi tam boşaltamama
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
- Uzun süren kabızlık
- Dışkı kaçırma
Bu bulgular varsa çocuk ürolojisi ve beyin cerrahisi değerlendirmesi birlikte gerekebilir.
Ne Zaman Beyin ve Sinir Cerrahisi Değerlendirmesi Gerekir?
Aşağıdaki durumlarda değerlendirme geciktirilmemelidir
- Yenidoğan bir bebekte sırtında orta hatta yukarıdaki resimde görülen işaretler varsa mutlaka bir an önce doktorunuza başvurun
- Çocukta yeni başlayan yürüme bozukluğu varsa
- Bacaklarda güç kaybı gelişiyorsa
- Ayak deformitesi ilerliyorsa
- İdrar kaçırma veya mesane kontrol sorunu ortaya çıktıysa
- Daha önce tuvalet eğitimi kazanmış çocukta tekrar kaçırma başladıysa
- Tuvalet terbiyesi alamama
- Bel veya bacak ağrısı giderek artıyorsa
- Bel bölgesinde derin gamze, delik, akıntı veya belirgin kıllanma varsa
- MRI'da düşük yerleşimli konus, kalın filum, lipom veya tethered cord şüphesi bildirilmişse
Bu bulgular mutlaka ameliyat gerektiği anlamına gelmez. Ancak nörolojik fonksiyon kaybı gelişmeden değerlendirme yapılması önemlidir.
Belirtileriniz veya çocuğunuzdaki bulgular endişe vericiyse erken değerlendirme önemlidir.
WhatsApp ile Randevu AlTanı Nasıl Konur?
Tanıda ilk basamak görsel muayenedir. Aslında yukarıdaki resimdeki işaretler varsa ek inceleme yapılması şarttır. Daha büyük çocuklarda ise çocuğun yürümesi, bacak gücü, refleksleri, ayak yapısı, omurga eğriliği, cilt bulguları ve idrar-dışkı kontrolü değerlendirilir.
MRI
Tanıda en önemli görüntüleme yöntemi bel bölgesine yönelik MRI incelemesidir. MRI ile omuriliğin nerede sonlandığı, filum terminalenin kalınlığı, omurilik lipomu, dermal sinüs, syringomyeli veya eşlik eden spinal anomaliler değerlendirilebilir.
Ultrason
Özellikle ilk aylardaki bebeklerde, kemik yapı henüz tam kapanmadığı için ultrason bazı durumlarda yardımcı olabilir. Ancak daha büyük bebeklerde ve çocuklarda tanı için genellikle MRI gerekir.
Ürodinami
Çocuğun belirgin idrar kaçırması olmasa bile, bazı durumlarda mesane sinirlerinin etkilenip etkilenmediğini anlamak için ürodinami testi gerekebilir. Özellikle idrar yolu enfeksiyonu, idrar kaçırma, sıkışma veya mesaneyi tam boşaltamama şikayetleri varsa bu değerlendirme önemlidir.
Daha detaylı bilgi için bilgi kitapçığımıza (PDF) da bakabilirsiniz.
Gergin Omurilik Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?
Gergin omurilik mekanik bir sorundur. Yani omurilik bir dokuya tutunmuş veya gerilmiş durumdadır. Bu nedenle gerçek bir gerginlik varsa, bu mekanik gerilmeyi ilaçla ortadan kaldırmak genellikle mümkün değildir.
Ancak bu, gergin omurilik saptanan her hastanın mutlaka ameliyat olması gerektiği anlamına gelmez. Ameliyat kararı; hastanın yaşı, şikayetleri, nörolojik muayene bulguları, mesane-bağırsak fonksiyonları, MRI bulguları ve hastalığın ilerleme riski birlikte değerlendirilerek verilir.
Ameliyat şu durumlarda gündeme gelebilir:
- Bacaklarda güçsüzlük veya yürüme bozukluğu varsa
- Ayak deformitesi ilerliyorsa
- Bel, kalça veya bacak ağrısı belirginse
- İdrar kaçırma, sık idrara çıkma veya mesaneyi tam boşaltamama gibi bulgular varsa
- Kabızlık veya dışkı kontrol sorunları eşlik ediyorsa
- MRI bulguları klinik tabloyla uyumluysa
- Zaman içinde ilerleyici sinir hasarı riski düşünülüyorsa
Cerrahinin temel amacı omurilik üzerindeki gerilimi azaltmak, mevcut sinir fonksiyonlarını korumak ve ilerleyici hasar riskini düşürmektir. Daha önce oluşmuş kalıcı sinir hasarlarının tamamen düzelmesi her zaman mümkün olmayabilir. Bu nedenle doğru zamanda değerlendirme önemlidir.
Ameliyatı Ne Zaman Öneriyoruz?
Gergin omurilik sendromunda ameliyat kararı her zaman kişiye özel verilmelidir. Literatürde bu konuda iki temel yaklaşım vardır.
Birinci yaklaşım, belirgin şikayeti olmayan çocuklarda yakın takip yapmak ve ancak nörolojik, ortopedik veya ürolojik sorunlar ortaya çıkarsa ameliyat etmektir. Bu yaklaşımın amacı, hiçbir şikayeti olmayan bir çocuğu gereksiz cerrahiden korumaktır.
İkinci yaklaşım ise özellikle büyümesi devam eden çocuklarda, gergin omurilik güvenilir şekilde saptanmışsa, sorunlar başlamadan omuriliği serbestleştirmeyi önerir. Bu yaklaşımın amacı; ileride gelişebilecek bacak güçsüzlüğü, ayak deformitesi, yürüme bozukluğu, skolyoz veya mesane-bağırsak problemlerini önlemeye çalışmaktır.
Benim kişisel yaklaşımım ikinci görüşe daha yakındır. Çünkü gergin omuriliğin hangi çocukta ne zaman sorun çıkaracağını önceden kesin olarak bilmek her zaman mümkün değildir. Ayrıca sinir dokusu veya mesane fonksiyonu etkilendikten sonra, ameliyat yapılsa bile kaybedilen fonksiyonların tamamen geri dönmesi her zaman mümkün olmayabilir.
Bu nedenle, boy uzaması tamamlanmamış çocuklarda gergin omurilik güvenilir şekilde saptanmışsa, özellikle MRI bulguları belirginse veya cilt bulgusu, ayak deformitesi, yürüme değişikliği, ağrı ya da idrar sorunları eşlik ediyorsa ameliyat seçeneğini aileyle ayrıntılı şekilde konuşmayı tercih ediyorum.
Buradaki amaç «hemen ameliyat olmak zorundasınız» demek değildir. Amaç, çocuğun büyüme sürecinde omuriliğin daha fazla gerilmesini ve ileride kalıcı olabilecek sorunların gelişmesini önlemeye çalışmaktır. Hiçbir şikayeti olmayan, düşük riskli görülen ve muayene bulguları tamamen normal olan bazı çocuklarda yakın takip de bir seçenek olabilir.
Ameliyat Süreci ve Güvenlik
Birçok aile «omurilik ameliyatı» ifadesini duyduğunda haklı olarak endişelenir. Gergin omurilik ameliyatları, hastalığın tipine göre değişmekle birlikte, çoğu zaman planlı ve kontrollü şekilde yapılan cerrahilerdir.
Özellikle sadece kalın filum terminalenin serbestleştirildiği hastalarda cerrahi daha sınırlı olabilir. Daha karmaşık olgularda ise lipom, yapışıklık, dermal sinüs, ayrık omurilik malformasyonu veya daha önce geçirilmiş cerrahiye bağlı skar dokusu varsa ameliyat daha detaylı planlanır.
Her omurilik ameliyatında olduğu gibi, gergin omurilik cerrahisinde de teorik olarak sinir hasarı, güç kaybı veya felç gibi ciddi riskler vardır. Ancak modern cerrahi teknikler, mikroskop altında çalışma, deneyimli ekip yaklaşımı ve ameliyat sırasında kullanılan sinir izleme sistemi bu riskleri azaltmaya yardımcı olur.
Kendi pratiğimizde, yaklaşık 20 yıllık deneyimimiz boyunca ben ve ekibim gergin omurilik cerrahisine bağlı kalıcı felç gibi ağır bir komplikasyonla karşılaşmadık. Bu, riskin sıfır olduğu anlamına gelmez; fakat doğru hasta seçimi, dikkatli cerrahi planlama ve gelişen teknoloji sayesinde ameliyat güvenliği bugün çok daha iyi bir noktadadır.
Uygun hastalarda ameliyat sırasında nöromonitörizasyon, yani sinir izleme sistemi kullanılabilir. Hastanede kalış süresi, ayağa kalkma zamanı ve iyileşme süreci hastanın yaşına, ameliyatın tipine ve eşlik eden anomalilere göre değişir.
Ameliyat Olmazsam Mutlaka Kötüleşir miyim?
Bu sorunun cevabı her hasta için aynı değildir. Her gergin omurilik hastası mutlaka ağır sorunlar yaşayacak diye bir kural yoktur. Bazı hastalarda gerginlik uzun süre belirti vermeyebilir.
Tedavi edilmediğinde veya takip edilmediğinde bazı hastalarda şu sorunlar gelişebilir:
- İdrar kaçırma veya mesaneyi tam boşaltamama
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
- Kabızlık veya dışkı kaçırma
- Bel ve bacak ağrıları
- Yürüme ve denge bozukluğu
- Bacaklarda güçsüzlük veya çabuk yorulma
- Ayaklarda şekil bozukluğu
- Skolyoz
Bu nedenle ameliyat kararı aceleyle değil, hastaya özel verilmelidir. Nörolojik veya ürolojik bulgular başladıysa, erken müdahale kalıcı hasarı önlemek açısından daha önemli hale gelir.
Ameliyatsız Takip Mümkün müdür?
Bazı çocuklarda belirgin nörolojik kayıp yoksa, şikayet yoksa veya bulgular stabil ise takip tercih edilebilir. Ancak bu karar mutlaka çocuk beyin cerrahisi değerlendirmesiyle verilmelidir.
Takipte şu alanlar izlenir:
- Yürüme ve bacak gücü
- Ayak deformitesi
- Bel ve bacak ağrısı
- İdrar-dışkı kontrolü
- Skolyoz gelişimi
- MRI bulguları
- Gerekirse ürodinami sonuçları
Takip edilen çocuklarda yeni bulgu gelişirse tedavi planı yeniden değerlendirilir.
Ankara'da Gergin Omurilik Sendromu İçin Değerlendirme
Gergin omurilik sendromu; çocuk beyin cerrahisi, çocuk ürolojisi, ortopedi ve fizik tedavi gibi farklı alanların birlikte değerlendirmesini gerektirebilir. Özellikle çocuklarda bel bölgesindeki cilt bulguları, ayak deformitesi, yürüme bozukluğu veya idrar sorunları varsa erken değerlendirme önemlidir.
Prof. Dr. Alp Özgün Börcek tarafından Ankara Güven Hastanesi'nde çocuklarda gergin omurilik sendromu, spinal disrafizm, kalın filum terminale, omurilik lipomu ve ilişkili pediatrik omurga-omurilik sorunları değerlendirilmektedir.
Ankara'da gergin omurilik sendromu değerlendirmesi için iletişime geçebilirsiniz.
WhatsApp ile Randevu Al İletişim FormuSık Sorulan Sorular
Gergin omurilik sendromu, omuriliğin omurga kanalı içinde serbest hareket edememesi ve çevre dokulara tutunması nedeniyle gerilim altında kalmasıdır. Bu durum bacaklar, ayaklar, yürüme ve mesane-bağırsak fonksiyonlarını etkileyebilir.
Evet. Tethered cord syndrome, Türkçede gergin omurilik sendromu olarak ifade edilir.
Her bel gamzesi gergin omurilik anlamına gelmez. Ancak derin, orta hatta yerleşen, kıllanma, cilt lekesi, akıntı veya kitle ile birlikte olan gamzelerde değerlendirme gerekebilir.
Yürüme bozukluğu, ayak deformitesi, bacak güçsüzlüğü, bel veya bacak ağrısı, skolyoz, idrar kaçırma, kabızlık ve bel bölgesinde cilt bulguları görülebilir.
Tanı muayene ve görüntüleme ile konur. En sık kullanılan görüntüleme yöntemi bel bölgesine yönelik MRI'dır. İdrar sorunları varsa ürodinami gibi ek testler gerekebilir.
Her hastada ameliyat gerekmez. Ameliyat kararı şikayetlere, nörolojik muayeneye, MRI bulgularına, ürolojik değerlendirmeye ve hastalığın ilerleme riskine göre verilir.
Bu konu literatürde tartışmalıdır. Karar çocuğun yaşı, MRI bulguları, muayenesi, eşlik eden cilt veya ortopedik bulguları ve ailenin beklentileri birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
Ameliyatın amacı omurilik üzerindeki gerilimi azaltmak, mevcut fonksiyonları korumak ve ilerleyici sinir hasarını önlemektir.
Bazı şikayetler zamanla düzelebilir. Ancak uzun süredir devam eden sinir hasarlarında tam düzelme her zaman mümkün olmayabilir. Ameliyatın ana hedefi çoğu zaman ilerlemeyi durdurmak ve fonksiyonları korumaktır.
Bazı hastalarda yeniden yapışıklık veya tekrar gerginlik gelişebilir. Bu nedenle ameliyat sonrası takip önemlidir.
Gergin omurilik sendromu için beyin ve sinir cerrahisi, özellikle çocuk hastalarda pediatrik beyin cerrahisi değerlendirmesi uygundur.
Yazar: Prof. Dr. Alp Özgün Börcek
Tıbbi uzmanlık: Beyin ve Sinir Cerrahisi
İlgi alanı: Pediatrik beyin cerrahisi, omurga ve omurilik hastalıkları
Son güncelleme: Temmuz 2026
Bu içerik bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kişisel tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikayetleriniz veya çocuğunuzla ilgili endişeleriniz varsa hekim değerlendirmesi gerekir.